Yan tutma türleri

Yan tutma türleri, araştırma süreçlerinde elde edilen verilerin güvenilirliğini etkileyen önemli unsurlardır. Bu tür yan tutmalar, çalışmanın tasarımında belirli aşamalarda ortaya çıkarak sonuçların geçerliliğini sorgulatabilir. Özellikle hasta gruplarının seçimi ve izlem süreci, yan tutmaların oluşumunda kritik rol oynamaktadır. Bu nedenle, yan tutma türlerini anlamak ve minimize etmek, araştırmaların kalitesini artırmak açısından büyük bir öneme sahiptir.

Prevalans/insidans tipi yan tutma ve izlemde kayıp nedeniyle taraf tutma çalışmanın tasarımında iki farklı yanlılık türüdür.

Prevalans/insidans tipi yan tutma (Neyman bias): Kısa seyirli, şiddetli, ölümcül ya da hızlı bir şekilde tedavi edilebilen hastalıklarda, hasta araştırmaya dahil olduğunda hastalığının hangi aşamada olduğunun önem kazanması durumudur. Yeni tanı konmuş bir hasta ile bir süredir tedavi altında olan hastanın aynı araştırma grubunda yer alması yan tutmaya sebep olabilir. 

İzlemde kayıp nedeniyle taraf tutma (attrition bias): Bazı araştırmalarda, uzun takipler ve aralıklı değerlendirmeler gerektiğinde, seçilen örneğin özelliklerinde değişime sebep olacak şekilde bazı katılımcıların çalışmadan çekilmesi durumudur. Bu durum da yan tutmaya yol açar. 

1. Prevalans/insidans tipi yan tutma (Neyman bias): Kısa seyirli, şiddetli, ölümcül ya da hızlı bir şekilde tedavi edilebilen hastalıklarda, hasta araştırmaya dahil olduğunda hastalığının hangi aşamada olduğunun önem kazanması durumudur. Yeni tanı konmuş bir hasta ile bir süredir tedavi altında olan hastanın aynı araştırma grubunda yer alması yan tutmaya sebep olabilir. 
2. İzlemde kayıp nedeniyle taraf tutma (attrition bias): Bazı araştırmalarda, uzun takipler ve aralıklı değerlendirmeler gerektiğinde, seçilen örneğin özelliklerinde değişime sebep olacak şekilde bazı katılımcıların çalışmadan çekilmesi durumudur. Bu durum da yan tutmaya yol açar.